Pseudoartroza e femurit: shkaqet, diagnoza dhe trajtimi

Çfarë është pseudoartroza e femurit?

Pseudoartroza e femurit është një gjendje në të cilën një frakturë e femurit nuk arrin të konsolidohet siç duhet dhe procesi normal i shërimit të kockës ndalet. Ajo mund të shfaqet pas frakturave veçanërisht komplekse, traumave me energji të lartë ose edhe pas një ndërhyrjeje të mëparshme kirurgjikale me gozhdë intramedulare, pllakë dhe vida ose mjete të tjera fiksimi.

Është e rëndësishme të dallohet pseudoartroza nga vonesa e konsolidimit. Në rastin e vonesës së konsolidimit, kocka vazhdon të shërohet, por më ngadalë se sa pritej; ndërsa në pseudoartrozë, shërimi nuk tregon një progres të mjaftueshëm dhe mund të jetë e nevojshme të ndërhyhet për të rikrijuar kushtet biologjike dhe mekanike të nevojshme për konsolidimin.

Pseudoartroza mund të prekë zona të ndryshme të femurit, nga rajoni proksimal dhe subtrokanterik deri te diafiza femorale dhe rajonet më distale. Shkaqet, karakteristikat dhe trajtimi mund të ndryshojnë në varësi të lokalizimit dhe llojit të frakturës fillestare.

Pseudoartroza e fituar e femurit, për të cilën flitet në këtë faqe, nuk duhet të ngatërrohet me pseudoartrozën kongjenitale të rrallë, e cila shfaqet në moshën pediatrike dhe lidhet me kushte krejtësisht të ndryshme.

Në shumë raste, pseudoartroza e femurit mund të trajtohet me sukses, por është thelbësore që fillimisht të kuptohet shkaku: një problem stabiliteti, aftësi biologjike e reduktuar për të formuar kockë të re, infeksion ose, në rastet më komplekse, një kombinim i këtyre faktorëve. Nga kjo vlerësim varet zgjedhja e trajtimit më të përshtatshëm.

Pse një frakturë e femurit mund të mos konsolidohet?

Shërimi i një frakture të femurit kërkon dy kushte themelore: një stabilitet mekanik të përshtatshëm dhe një aftësi të mirë biologjike të kockës për të formuar ind të ri. Këtyre u shtohet edhe një element i tretë themelor: mungesa e infeksionit. Kur një ose më shumë nga këta faktorë mungojnë, konsolidimi mund të ngadalësohet deri sa të ndalet, duke çuar në zhvillimin e një pseudoartroze të femurit.

Problemet mekanike dhe paqëndrueshmëria e frakturës

Një nga shkaqet më të rëndësishme është stabiliteti i pamjaftueshëm në vatrën e frakturës. Edhe pas një ndërhyrjeje me gozhdë intramedulare ose pllakë, mund të vazhdojnë lëvizje të tepërta ndërmjet fragmenteve kockore, duke penguar konsolidimin e duhur.

Në raste të tjera mund të ketë një pozicionim jo optimal, humbje të kontaktit ndërmjet fragmenteve, një defekt kockor ose, me kalimin e kohës, mobilizim ose thyerje të mjeteve të fiksimit.

Kur kocka ruan një kapacitet të mirë biologjik, por problemi kryesor është stabiliteti, mund të zhvillohet një pseudoartrozë hipertrofike, e karakterizuar nga formimi i bollshëm i kallusit kockor që megjithatë nuk arrin të përfundojë konsolidimin.

Problemet biologjike: kur kocka nuk arrin të shërohet

Në pacientë të tjerë, stabiliteti mund të jetë relativisht i përshtatshëm, por është biologjia e shërimit ajo që është e dëmtuar.

Traumat me energji të lartë, frakturat e hapura, dëmtimet e rëndësishme të indeve të buta, ndërhyrjet kirurgjikale të përsëritura, humbja e substancës kockore dhe çrregullimet e vaskularizimit mund të reduktojnë aftësinë e organizmit për të prodhuar kockë të re.

Në këto situata mund të zhvillohet një pseudoartrozë atrofike, në të cilën formimi i indit të ri kockor është i pakët. Prandaj, trajtimi mund të kërkojë jo vetëm një stabilizim më të mirë, por edhe procedura që synojnë rikthimin e kapacitetit biologjik të shërimit, si përdorimi i graftit kockor autolog.

Infeksioni dhe pseudoartroza septike e femurit

Një shkak tjetër veçanërisht i rëndësishëm është infeksioni. Një pseudoartrozë mund të shoqërohet me një infeksion të dukshëm, me sekrecione nga plaga, fistula, skuqje ose shenja të tjera klinike, por në disa raste infeksioni mund të jetë më pak i dukshëm dhe të shfaqet kryesisht si mungesë konsolidimi.

Dallimi ndërmjet pseudoartrozës aseptike dhe pseudoartrozës septike të femurit është thelbësor, sepse ndryshon rrënjësisht strategjinë terapeutike.

Në prani të infeksionit mund të jetë e nevojshme të hiqen indet dhe kocka e infektuar, të kryhen analiza mikrobiologjike, të menaxhohen mjetet e mundshme të fiksimit të kontaminuara dhe më pas të rindërtohet stabiliteti dhe çdo defekt kockor.

Shpesh shkaku nuk është vetëm një

Në pseudoartrozat më komplekse, problemet mekanike, biologjike dhe infektive mund të bashkëjetojnë. Një frakturë fillimisht shumë e rëndë mund të ketë njëkohësisht humbje kockore, vaskularizim të dobët, paqëndrueshmëri dhe infeksion.

Për këtë arsye, përpara se të vendoset se si të trajtohet një frakturë e femurit që nuk konsolidohet, është thelbësore të identifikohet pengesa kryesore ndaj shërimit. Thjesht zëvendësimi i një gozhde ose shtimi i një grafti kockor pa kuptuar shkakun e pseudoartrozës mund të mos jetë i mjaftueshëm.

Trajtimi duhet të planifikohet duke korrigjuar, kur është e nevojshme, stabilitetin mekanik, biologjinë e kockës dhe infeksionin: tre elemente që duhet të merren në konsideratë së bashku për të arritur një konsolidim të qëndrueshëm.

Simptomat: si të kuptohet nëse femuri nuk po shërohet?

Pas një frakture të femurit është normale që rikuperimi të kërkojë kohë, por kur konsolidimi nuk ecën siç duhet mund të shfaqen disa shenja që ngrenë dyshimin për vonesë të konsolidimit ose pseudoartrozë të femurit.

Simptoma më e shpeshtë është dhimbja e vazhdueshme në vendin e frakturës, veçanërisht gjatë ngarkesës dhe ecjes. Me kalimin e muajve, dhimbja në përgjithësi duhet të zvogëlohet; nëse mbetet e konsiderueshme, rishfaqet me rritjen e ngarkesës ose nuk tregon përmirësim progresiv, është e nevojshme të kontrollohet gjendja e konsolidimit.

Një shenjë tjetër është vështirësia për të rifituar ngarkesën në gjymtyrë. Pacienti mund të vazhdojë të ketë nevojë për paterica, të çalojë ose të ndiejë se këmba nuk është mjaftueshëm e qëndrueshme. Në pseudoartrozat më të rëndësishme mund të jetë e pranishme edhe një lëvizshmëri patologjike në vendin e frakturës.

Kontrolli radiografik është thelbësor

Simptomat vetëm nuk janë të mjaftueshme për të vendosur diagnozën. Një element veçanërisht i rëndësishëm është mungesa e progresit të konsolidimit në radiografitë e kryera me kalimin e kohës.

Krahasimi i radiografive të njëpasnjëshme mundëson vlerësimin e formimit të kallusit kockor dhe përcaktimin nëse fraktura po ecën realisht drejt shërimit.

Në disa raste, shenja e parë e dukshme e problemit mund të jetë dështimi i mjeteve të fiksimit. Një gozhdë intramedulare, një pllakë ose vidat mund të lëvizin ose, në rastet më të avancuara, të thyhen për shkak të ngarkesave të përsëritura mbi një frakturë që nuk është konsoliduar.

Prandaj, thyerja e një mjeti fiksimi nuk përfaqëson domosdoshmërisht problemin fillestar, por mund të jetë pasojë e një pseudoartroze të vazhdueshme.

Për këtë arsye, kur dhimbja dhe vështirësia në ngarkesë vazhdojnë përtej kohës së parashikuar ose radiografitë nuk tregojnë shërim progresiv, indikohet një vlerësim ortopedik specifik i konsolidimit të femurit, përpara se problemi të bëhet më kompleks për t’u trajtuar.

Si diagnostikohet pseudoartroza e femurit?

Diagnoza e pseudoartrozës së femurit nuk bazohet në një ekzaminim të vetëm, por në vlerësimin e kombinuar të historisë klinike, simptomave dhe, mbi të gjitha, evolucionit radiografik të frakturës me kalimin e kohës.

Ekzaminimi i parë është përgjithësisht radiografia e femurit, e kryer në projeksione të përshtatshme dhe duke përfshirë segmentin e prekur dhe mjetet e fiksimit të pranishme. Krahasimi me radiografitë e mëparshme mundëson të vlerësohet nëse kallusi kockor po përparon, nëse vazhdon të jetë e dukshme vija e frakturës dhe nëse janë të pranishme deformime, humbje e kontaktit ndërmjet fragmenteve, mobilizim ose thyerje e gozhdëve, pllakave apo vidave.

Kur nevojitet CT?

Në disa raste radiografitë nuk janë të mjaftueshme për të përcaktuar me saktësi se sa kockë është konsoliduar realisht. CT (tomografia e kompjuterizuar) mund të japë informacione më të detajuara mbi vazhdimësinë e kockës dhe morfologjinë e pseudoartrozës dhe mund të jetë e dobishme për planifikimin e një ndërhyrjeje të mundshme rishikuese.

Është thelbësore të përjashtohet një infeksion

Përpara planifikimit të trajtimit të një pseudoartroze është veçanërisht e rëndësishme të përcaktohet nëse bëhet fjalë për një formë aseptike apo të infektuar.

Vlerësimi përfshin ekzaminimin e lëkurës dhe plagëve të mëparshme kirurgjikale dhe kërkimin e shenjave të mundshme si fistula, sekrecione, skuqje ose ënjtje. Mund të kërkohen edhe analiza gjaku, përfshirë treguesit e inflamacionit, si pjesë e vlerësimit diagnostik. Megjithatë, mungesa e shenjave klinike të dukshme nuk lejon gjithmonë përjashtimin e plotë të një infeksioni.

Në rastet e dyshimta mund të jenë të nevojshme ekzaminime të tjera dhe, kur kryhet një ndërhyrje rishikuese, marrja e disa mostrave të thella për analiza mikrobiologjike dhe histologjike mund të jetë thelbësore për identifikimin e një infeksioni të mundshëm.

Ky dallim është thelbësor sepse një pseudoartrozë e infektuar e femurit kërkon një strategji terapeutike të ndryshme nga një pseudoartrozë aseptike.

Prandaj, qëllimi i diagnozës nuk është thjesht të konfirmojë se “femuri nuk është shëruar”, por të kuptojë arsyen: të vlerësojë stabilitetin mekanik, kapacitetin biologjik për konsolidim, pozicionimin, humbjen e mundshme të kockës dhe praninë e mundshme të infeksionit. Vetëm pas këtij vlerësimi mund të zgjidhet trajtimi i duhur.

Pseudoartroza hipertrofike dhe atrofike e femurit

Jo të gjitha pseudoartrozat e femurit janë të njëjta. Një dallim veçanërisht i dobishëm është ai ndërmjet pseudoartrozës hipertrofike dhe pseudoartrozës atrofike, sepse ndihmon në identifikimin e pengesës kryesore ndaj shërimit dhe, si pasojë, strategjisë kirurgjikale më të përshtatshme.

Pseudoartroza hipertrofike e femurit

Në pseudoartrozën hipertrofike, kocka ruan një kapacitet të mirë biologjik për shërim. Në radiografi shpesh shihet një formim i bollshëm i kallusit kockor rreth frakturës, por ai nuk arrin të krijojë një urë mjaftueshëm të qëndrueshme ndërmjet dy segmenteve.

Në këto raste problemi është kryesisht mekanik: organizmi po përpiqet ta shërojë frakturën, por lëvizshmëria e tepërt, stabiliteti i pamjaftueshëm i sistemit të fiksimit, diastaza ose një problem i pozicionimit pengojnë përfundimin e konsolidimit.

Prandaj, trajtimi duhet të përqendrohet kryesisht në rikthimin e një stabiliteti mekanik të përshtatshëm, duke korrigjuar njëkohësisht, kur është e nevojshme, deformimet ose problemet e tjera të pranishme.

Pseudoartroza atrofike e femurit

Në pseudoartrozën atrofike, përkundrazi, prodhimi i kockës së re është i kufizuar dhe problemi ka kryesisht një komponent biologjik.

Mund të shfaqet pas traumave me energji të lartë, frakturave të hapura, dëmtimeve të rëndësishme të indeve të buta, komprometimit të vaskularizimit, humbjes së substancës kockore ose ndërhyrjeve të shumta kirurgjikale të mëparshme.

Në këto raste, vetëm rritja e stabilitetit mund të mos jetë e mjaftueshme. Mund të jetë e nevojshme të riaktivizohet biologjikisht vatra e pseudoartrozës, të hiqet indi jo vital dhe të përdoren graftet kockore, shpesh autologe, të shoqëruara me një stabilizim adekuat.

Pse është i rëndësishëm ky dallim?

Dallimi ndërmjet formës hipertrofike dhe atrofike tregon pse nuk ekziston një ndërhyrje e vetme e vlefshme për të gjitha pseudoartrozat e femurit.

Në disa pacientë problemi kryesor është stabiliteti; në të tjerë është aftësia biologjike e kockës për të shëruar. Në rastet më komplekse mund të jenë të pranishme njëkohësisht paqëndrueshmëria, deficiti biologjik, deformimi, humbja kockore ose infeksioni.

Për këtë arsye, trajtimi duhet të jetë i personalizuar: gozhda intramedulare, pllaka, grafti kockor, fiksatori i jashtëm ose teknikat më komplekse rikonstruktive nuk janë alternativa të këmbyeshme, por mjete të ndryshme që duhet të zgjidhen dhe, kur është e nevojshme, të kombinohen sipas karakteristikave të çdo pseudoartroze.

Si trajtohet pseudoartroza e femurit?

Llojet e pseudoartrozës

Lloji	Karakteristikat	Trajtimi kryesor
Hipertrofike	kockë vitale por e paqëndrueshme	stabilizim
Atrofike	aktivitet biologjik i reduktuar	stabilizim + graft kockor
E infektuar	prani bakteresh	debridim + rikonstruksion
Me humbje të substancës kockore	defekt kockor	transport kockor ose rikonstruksion

Trajtimi i pseudoartrozës së femurit duhet të përcaktohet në bazë të shkakut që ka penguar konsolidimin e frakturës. Prandaj, nuk ekziston një ndërhyrje e vetme e vlefshme për të gjithë pacientët: strategjia mund të ndryshojë ndjeshëm në prani të paqëndrueshmërisë mekanike, deficitit biologjik, infeksionit, deformimit, shkurtimit të gjymtyrës ose humbjes së substancës kockore.

Parimi themelor është korrigjimi njëkohësisht, kur është e nevojshme, i dy elementeve thelbësore për shërim: stabiliteti mekanik dhe kapaciteti biologjik i kockës për t’u konsoliduar. Në prani të infeksionit, ky duhet gjithashtu të identifikohet dhe trajtohet si pjesë integrale e procesit rikonstruktiv.

Rishikimi ose zëvendësimi i gozhdës intramedulare

Gozhda intramedulare përfaqëson një nga mundësitë kryesore të trajtimit të pseudoartrozave të diafizës femorale, veçanërisht kur nuk ka infeksion dhe pozicionimi i gjymtyrës është i kënaqshëm.

Tek pacientët e trajtuar më parë me gozhdë, mund të indikohet një rishikim i fiksimit, duke e zëvendësuar eventualisht pajisjen me një gozhdë me diametër më të madh dhe duke përmirësuar stabilitetin e vatrës së pseudoartrozës.

Në raste të tjera mund të jetë e nevojshme të ndryshohet plotësisht strategjia, veçanërisht kur janë të pranishme deformime, humbje kockore, infeksion ose dështime të mëparshme kirurgjikale.

Pllaka dhe vida

Stabilizimi me pllakë mund të përdoret në lloje të ndryshme të pseudoartrozës femorale dhe mund të përfaqësojë një alternativë ose, në raste të përzgjedhura, një plotësim të fiksimit tashmë të pranishëm.

Qëllimi është të arrihet një stabilitet i mjaftueshëm për të lejuar konsolidimin, duke korrigjuar kur është e nevojshme problemet e pozicionimit ose rotacionit.

Zgjedhja ndërmjet gozhdës dhe pllakës varet nga vendndodhja e pseudoartrozës, cilësia e kockës, lloji i ndërhyrjes së mëparshme dhe karakteristikat mekanike të rastit.

Grafti kockor autolog

Kur pseudoartroza ka një komponent të rëndësishëm biologjik, veçanërisht në format atrofike, mund të jetë e nevojshme që stabilizimit t’i shtohet një graft kockor autolog, pra i marrë nga vetë pacienti.

Grafti ndihmon në krijimin e një mjedisi të favorshëm për formimin e kockës së re dhe mund të përdoret së bashku me gozhdë, pllaka ose teknika të tjera stabilizimi.

Nevoja për graft nuk varet thjesht nga koha që ka kaluar nga fraktura, por nga karakteristikat biologjike të pseudoartrozës dhe nga prania e mundshme e një defekti kockor.

Fiksatori i jashtëm dhe teknika Ilizarov

Fiksatori i jashtëm, veçanërisht sistemet rrethore të bazuara në parimet e teknikës Ilizarov, luan një rol veçanërisht të rëndësishëm në pseudoartrozat më komplekse të femurit.

Mund të indikohet kur pseudoartroza shoqërohet me infeksion, deformim, shkurtim të gjymtyrës, humbje kockore ose dështime të mëparshme kirurgjikale.

Një nga avantazhet kryesore të fiksimit të jashtëm është mundësia për të trajtuar njëkohësisht disa komponentë të problemit: stabilizimin e pseudoartrozës, korrigjimin progresiv të pozicionimit dhe, kur është e nevojshme, rikonstruksionin e humbjes kockore përmes teknikave të rigjenerimit dhe transportit kockor.

Pseudoartroza e infektuar: së pari kontrolli i infeksionit

Prania e një infeksioni ndryshon rrënjësisht trajtimin.

Në këto raste mund të jetë e nevojshme të hiqen mjetet e kontaminuara të fiksimit dhe kocka jo vitale, të kryhet një debridim kirurgjikal i kujdesshëm dhe të sigurohet një stabilizim i përshtatshëm i gjymtyrës. Terapia me antibiotikë planifikohet sipas rezultateve mikrobiologjike dhe situatës klinike.

Nëse debridimi shkakton një humbje të rëndësishme kockore, trajtimi duhet të përfshijë edhe rikonstruksionin e defektit kockor.

Pseudoartroza e infektuar e femurit

Pseudoartroza e infektuar e femurit përfaqëson një nga gjendjet më komplekse të kirurgjisë rikonstruktive të gjymtyrëve. Në këto raste nuk mjafton vetëm të arrihet konsolidimi i frakturës: duhet të trajtohen njëkohësisht infeksioni, stabiliteti mekanik dhe aftësia biologjike e kockës për të shëruar.

Infeksioni mund të jetë i dukshëm, me fistula, sekrecione dhe shenja lokale, ose më i vështirë për t’u identifikuar. Mund të shfaqet pas një frakture të hapur, traume me energji të lartë ose ndërhyrjeve të mëparshme kirurgjikale dhe mund të përfshijë edhe gozhdë, pllaka dhe mjete të tjera fiksimi.

Debridimi i infeksionit dhe stabiliteti i femurit

Qëllimi i parë është të kryhet një debridim kirurgjikal i kujdesshëm, duke hequr indet jo vitale dhe, kur është e nevojshme, kockën e infektuar. Gjatë ndërhyrjes merren mostra të thella për të identifikuar mikroorganizmat përgjegjës dhe për të përcaktuar një terapi antibiotike të synuar.

Kur një mjet fiksimi i brendshëm është i përfshirë në infeksion, mund të jetë e nevojshme të hiqet. Megjithatë, femuri duhet të vazhdojë të jetë i stabilizuar në mënyrë të përshtatshme: trajtimi i infeksionit pa garantuar stabilitet mekanik mund ta bëjë shumë të vështirë shërimin.

Roli i teknikës Ilizarov

Pikërisht në pseudoartrozat e infektuara komplekse, fiksimi i jashtëm sipas parimeve të Ilizarov gjen një nga indikacionet e tij më të rëndësishme.

Avantazhi i madh është mundësia për të arritur një stabilizim shumë të fortë pa lënë material fiksimi të brendshëm në vatrën e infektuar. Sistemi lejon gjithashtu modifikimin progresiv të biomekanikës së montimit dhe trajtimin njëkohësisht të disa problemeve që shpesh shoqërojnë pseudoartrozën.

Me teknikën Ilizarov është e mundur:

• të stabilizohet pseudoartroza;
• të kompresohet gradualisht vatra e pseudoartrozës kur është e indikuar;
• të korrigjohen deformimet dhe çrregullimet e boshtit;
• të rikuperohen shkurtimet e mundshme të gjymtyrës;
• të menaxhohen humbjet e rëndësishme kockore;
• të kryhet transport kockor kur debridimi i infeksionit kërkon heqjen e një segmenti të femurit.

Për këtë arsye, në rastet e pseudoartrozës septike të femurit të shoqëruar me infeksion, deformim ose humbje kockore, Ilizarov mbetet edhe sot një nga mjetet më të fuqishme dhe më të gjithanshme të kirurgjisë rikonstruktive.

Kur debridimi lë një defekt të madh kockor

Në infeksionet më të rënda mund të jetë e nevojshme të hiqen disa centimetra kockë jo vitale. Rezultati është një femur i lirë nga kocka makroskopikisht e infektuar, por me një defekt të madh kockor që duhet të rikonstruktohet.

Në këto raste, transporti kockor sipas Ilizarov mundëson krijimin e kockës së re duke shfrytëzuar kapacitetin rigjenerues të pacientit. Pas një osteotomie të kryer në një zonë të shëndetshme të femurit, një segment kockor transportohet gradualisht drejt defektit, ndërsa kockë e re formohet pas tij.

Në raste të përzgjedhura mund të merren në konsideratë edhe strategji të tjera, si Masquelet ose sistemet intramedulare për transport kockor. Megjithatë, veçanërisht kur infeksioni është aktiv ose situata lokale është veçanërisht komplekse, mundësia për të kryer rikonstruksionin pa futur material të brendshëm në vatrën e infektuar përfaqëson një nga avantazhet kryesore të fiksimit të jashtëm.

Nuk mjafton të trajtohet infeksioni: duhet të rikonstruktohet gjymtyra

Qëllimi përfundimtar i trajtimit nuk është vetëm eliminimi i infeksionit. Është e nevojshme të arrihet një femur i konsoliduar, i qëndrueshëm, i pozicionuar saktë dhe me një gjatësi të gjymtyrës sa më të përshtatshme.

Është pikërisht ky kombinim i debridimit të infeksionit, stabilizimit dhe rikonstruksionit kockor që i bën pseudoartrozat e infektuara të femurit një nga fushat ku teknika Ilizarov vazhdon të luajë një rol themelor.

Pseudoartroza e femurit me humbje kockore

Pseudoartroza e femurit me humbje të substancës kockore përfaqëson një nga format më komplekse të mungesës së konsolidimit. Mund të shfaqet pas traumave me energji të lartë, frakturave të hapura, infeksioneve ose pas nevojës për të hequr kirurgjikisht segmente të kockës jo vitale. Në këto raste problemi nuk është vetëm të konsolidohet fraktura, por të rikonstruktohet segmenti kockor që mungon duke ruajtur gjatësinë, boshtin dhe funksionin e gjymtyrës.

Strategjia varet nga përmasat e defektit dhe prania e infeksionit. Ndër mundësitë e disponueshme janë teknika Masquelet, transporti kockor me fiksator të jashtëm sipas Ilizarov dhe, në pacientë të përzgjedhur, gozhdat moderne intramedulare për transport kockor. Në defektet më të mëdha, transporti kockor mundëson rigjenerimin progresiv të kockës së re dhe njëkohësisht rikuperimin e humbjes së gjatësisë së femurit.

Megjithatë, humbjet e mëdha kockore kërkojnë një planifikim specifik dhe meritojnë një trajtim të veçantë. Për këtë arsye, kemi përgatitur një udhëzues të dedikuar për pseudoartrozat komplekse me defekte të mëdha kockore, ku krahasohen transporti kockor, Ilizarov, Masquelet dhe teknikat moderne intramedulare të rikonstruksionit.

Sa kohë duhet për t’u shëruar nga pseudoartroza e femurit?

Koha e shërimit të një pseudoartroze të femurit mund të ndryshojë shumë nga një pacient te tjetri. Në rastet relativisht të thjeshta, pa infeksion dhe me cilësi të mirë biologjike të kockës, konsolidimi mund të arrihet afërsisht brenda 3–4 muajve pas trajtimit kirurgjikal, por në shumicën e rasteve koha është më e gjatë. Në pseudoartrozat më komplekse, procesi mund të kërkojë shumë muaj dhe, në rastet më të vështira, edhe 1–2 vjet.

Kjo ndodh veçanërisht kur janë të pranishme infeksioni, humbjet e mëdha kockore, deformimet, shkurtimi i gjymtyrës ose ndërhyrje të shumta të mëparshme kirurgjikale.

Koha e nevojshme varet gjithashtu nga teknika e përdorur: rishikimi i gozhdës intramedulare, pllaka dhe grafti kockor, Masquelet, fiksimi i jashtëm sipas Ilizarov ose transporti kockor kanë procese dhe afate të ndryshme.

Për këtë arsye, në pseudoartrozën e femurit është më e saktë të flitet për një proces rikonstruktiv të personalizuar sesa për një kohëzgjatje standarde. Qëllimi nuk është të arrihet konsolidimi sa më shpejt, por të sigurohet një shërim i qëndrueshëm i kockës, kontrolli i çdo infeksioni dhe rikuperimi progresiv i funksionit të gjymtyrës.

A mund të rikthehet ecja normale pas një pseudoartroze të femurit?

Po. Në shumicën e rasteve, qëllimi i trajtimit është rikthimi në ecje normale, duke arritur një femur të konsoliduar, të qëndrueshëm dhe të pozicionuar saktë. Megjithatë, rezultati funksional varet nga rëndësia e pseudoartrozës, numri i ndërhyrjeve të mëparshme, prania e infeksionit ose humbjes kockore dhe, mbi të gjitha, nga teknika rikonstruktive e përdorur.

Në rastet më komplekse mund të mbetet një reduktim i amplitudës së lëvizjes së gjurit, veçanërisht pas trajtimeve të zgjatura, ndërhyrjeve të shumta kirurgjikale ose rikonstruksioneve me fiksatorë të jashtëm. Për këtë arsye, fizioterapia dhe ruajtja e lëvizshmërisë së artikulacionit janë pjesë themelore e trajtimit që nga fazat e para.

Teknikat moderne të rikonstruksionit të brendshëm mund të ofrojnë avantazhe të rëndësishme funksionale. Në veçanti, te pacientët e përzgjedhur të trajtuar me gozhdë intramedulare për transport kockor, mungesa e një fiksatori të jashtëm gjatë transportit lehtëson mobilizimin e artikulacioneve dhe rikuperimin muskulor, duke mundësuar shpesh një rikuperim funksional shumë të lartë dhe lëvizshmëri artikulare afër normales.

Prandaj, qëllimi i kirurgjisë së pseudoartrozës së femurit nuk është vetëm arritja e konsolidimit radiografik: është të rikthehet një gjymtyrë e qëndrueshme, e lëvizshme dhe funksionale dhe t’i mundësohet pacientit të ecë sa më normalisht të jetë e mundur.

Kur duhet t’i drejtoheni një qendre të specializuar për pseudoartrozën e femurit?

Një frakturë e femurit që nuk konsolidohet kërkon vlerësim specialistik veçanërisht kur dhimbja vazhdon me kalimin e kohës, radiografitë nuk tregojnë përparim të shërimit ose shfaqen probleme si mobilizimi ose thyerja e mjeteve të fiksimit, deformimi, infeksioni ose humbja kockore.

Është veçanërisht e rëndësishme t’i drejtoheni një qendre me përvojë në kirurgjinë rikonstruktive të gjymtyrëve kur pacienti ka kryer tashmë një ose më shumë ndërhyrje pa arritur konsolidimin. Në këto raste, problemi duhet të rivlerësohet plotësisht për të kuptuar nëse shkaku është kryesisht mekanik, biologjik, infektiv ose një kombinim i këtyre faktorëve.

Pseudoartrozat më komplekse mund të kërkojnë teknika të ndryshme — rishikim të gozhdës intramedulare, pllaka dhe grafte kockore, Masquelet, fiksim të jashtëm sipas Ilizarov, transport kockor ose gozhdë intramedulare për transport — dhe zgjedhja duhet të personalizohet për çdo rast.

Dr. Daniele Pili është i specializuar në trajtimin e pseudoartrozave dhe në kirurgjinë rikonstruktive të gjymtyrëve, duke përfshirë format e shoqëruara me infeksione, deformime dhe humbje të mëdha kockore.

Për një pasqyrë të plotë të formave të ndryshme të mungesës së konsolidimit dhe mundësive terapeutike, mund të konsultoni faqen kryesore kushtuar trajtimit të pseudoartrozave.

Nëse një frakturë e femurit nuk po konsolidohet ose ndërhyrjet e mëparshme nuk e kanë zgjidhur problemin, mund të kërkohet një vlerësim specialistik duke sjellë me vete të gjitha radiografitë dhe ekzaminimet e kryera gjatë gjithë procesit të trajtimit.

FAQ mbi pseudoartrozën e femurit

Jam operuar për një frakturë të femurit, por femuri nuk po konsolidohet: çfarë mund të bëhet?

Përpara se të vendoset për një ndërhyrje të re, është thelbësore të kuptohet pse fraktura nuk është shëruar. Duhet të vlerësohen stabiliteti i vatrës, pozicionimi, vitaliteti i kockës, çdo humbje kockore dhe, mbi të gjitha, të përjashtohet një infeksion. Në varësi të shkakut mund të indikohen rishikimi i gozhdës, pllaka, grafti kockor, Masquelet, fiksimi i jashtëm sipas Ilizarov ose, në defektet komplekse kockore, teknikat e transportit kockor.

A mund të shërohet pseudoartroza e femurit pa ndërhyrje kirurgjikale?

Varet nga karakteristikat e rastit dhe, mbi të gjitha, nga dallimi ndërmjet një vonese të thjeshtë të konsolidimit dhe një pseudoartroze të vërtetë. Kur procesi i shërimit është ndalur realisht, shpesh është i nevojshëm trajtimi kirurgjikal për të rikthyer stabilitetin dhe/ose kapacitetin biologjik të konsolidimit.

A duhet gjithmonë të ndryshohet gozhda intramedulare?

Jo. Prania e një pseudoartroze pas vendosjes së një gozhde nuk do të thotë automatikisht se ajo duhet të zëvendësohet. Në disa raste indikohet rishikimi me një gozhdë me diametër më të madh; në raste të tjera mund të preferohet shtimi i një pllake ose ndryshimi i plotë i strategjisë. Para se të ndryshohet gozhda duhet të kuptohet shkaku i mungesës së konsolidimit.

Çfarë ndodh nëse thyhet gozhda intramedulare?

Thyerja e gozhdës mund të jetë një pasojë e pseudoartrozës: nëse femuri nuk konsolidohet, pajisja vazhdon të mbajë ngarkesën mekanike dhe me kalimin e kohës mund të dështojë nga lodhja. Në këto raste duhet të rivlerësohen si mjeti i fiksimit ashtu edhe shkaku që ka penguar shërimin e frakturës.

Kur nevojitet një graft kockor?

Grafti kockor, shpesh autolog, mund të indikohet kur është e nevojshme të rritet potenciali biologjik i shërimit, veçanërisht në pseudoartrozat atrofike ose në prani të disa defekteve kockore. Zakonisht shoqërohet me një sistem që siguron stabilitet mekanik të përshtatshëm.

A mund të përdoret teknika Ilizarov për pseudoartrozën e femurit?

Po. Teknika Ilizarov është veçanërisht e dobishme në pseudoartrozat komplekse, sidomos kur janë të pranishme infeksioni, deformimi, shkurtimi ose humbja kockore. Ajo lejon stabilizimin e femurit dhe, kur është e nevojshme, korrigjimin e deformimeve ose kryerjen e transportit kockor.

Çfarë ndodh nëse pseudoartroza e femurit është e infektuar?

Prania e infeksionit e ndryshon rrënjësisht trajtimin. Është e nevojshme të kryhet një debridim i saktë i indeve dhe kockës së infektuar, të identifikohen mikroorganizmat përgjegjës dhe të ruhet njëkohësisht stabiliteti i gjymtyrës. Në format më komplekse, fiksimi i jashtëm sipas Ilizarov mund të luajë një rol veçanërisht të rëndësishëm.

Si rikonstruktohet humbja kockore e femurit?

Varet nga përmasat e defektit, prania e infeksionit dhe gjendja e gjymtyrës. Mundësitë përfshijnë Masquelet, transportin kockor me fiksator të jashtëm sipas Ilizarov dhe gozhdat moderne intramedulare për transport kockor.

Çfarë është një gozhdë intramedulare për transport kockor?

Është një pajisje që mundëson transportin progresiv të një segmenti kockor brenda femurit, duke favorizuar njëkohësisht formimin e kockës së re. Në pacientë të përzgjedhur me defekte të mëdha kockore, përfaqëson një alternativë moderne ndaj teknikave tradicionale të transportit të kryera me fiksator të jashtëm.

Sa zgjat rikuperimi?

Kohët janë shumë të ndryshueshme. Në rastet më të thjeshta, konsolidimi mund të arrihet afërsisht brenda 3–4 muajve, ndërsa pseudoartrozat e infektuara, defektet e mëdha kockore dhe rikonstruksionet komplekse mund të kërkojnë një proces trajtimi prej një ose edhe dy vitesh.

A mund të rikthehet ecja normale pas një pseudoartroze të femurit?

Po, rikthimi i ecjes normale ose shumë afër normales është një nga objektivat kryesorë të trajtimit. Rezultati varet nga rëndësia fillestare, gjendja e gjurit dhe ijës, ndërhyrjet e mëparshme dhe teknika rikonstruktive e përdorur. Në rastet komplekse mund të mbetet një reduktim i lëvizshmërisë së artikulacionit.

Kur është e nevojshme t’i drejtoheni një specialisti të pseudoartrozës?

Rekomandohet një vlerësim specialistik kur një frakturë e femurit nuk tregon konsolidim progresiv, vazhdon të shkaktojë dhimbje ose vështirësi gjatë ngarkesës, shoqërohet me deformim, infeksion ose dështim të mjeteve të fiksimit, ose kur një ose më shumë ndërhyrje të mëparshme nuk kanë arritur shërimin.

Rast klinik

Radiografitë fillestare

↓

Ndërhyrja kirurgjikale

↓

Shërimi