Pseudoartroza e këmbës: shkaqet, diagnoza dhe trajtimi

Çfarë është pseudoartroza e këmbës?

Pseudoartroza e këmbës është një komplikacion në të cilin një frakturë nuk shërohet edhe pse ka kaluar tashmë koha e nevojshme për konsolidimin e saj. Me fjalë të tjera, kocka nuk arrin të bashkohet dhe ndërmjet dy fragmenteve të frakturës vazhdon të ekzistojë një lëvizje jonormale që pengon formimin e një kallusi kockor të qëndrueshëm.

Në shumicën e rasteve, kur flitet për pseudoartrozë të këmbës, bëhet fjalë për pseudoartrozë të tibias, kocka që preket më shpesh për shkak të mbulimit të kufizuar me inde të buta, vaskularizimit më të reduktuar në disa zona dhe incidencës së lartë të frakturave komplekse ose të hapura.

Pa një trajtim të përshtatshëm, shërimi spontan është i rrallë, në mos i pamundur. Për të arritur konsolidimin, zakonisht nevojitet një qasje e specializuar që të korrigjojë si problemin mekanik (paqëndrueshmërinë e frakturës), ashtu edhe atë biologjik (kapacitetin e pamjaftueshëm të kockës për rigjenerim). Në varësi të rastit, trajtimi mund të përfshijë përdorimin e një fiksatori të jashtëm që bazohet në parimet e teknikës Ilizarov, një gozhde intramedulare, një pllakë, një graft kockor ose teknika të avancuara rikonstruktive si transporti kockor.

Çfarë është pseudoartroza e tibias?

Tibia është kocka e gjatë që preket më shpesh nga pseudoartroza, sepse ka karakteristika anatomike dhe biologjike që e bëjnë shërimin më të vështirë krahasuar me kockat e tjera. Në veçanti, mbulimi i kufizuar me inde të buta, vaskularizimi relativisht i reduktuar në disa pjesë të kockës, frekuenca e lartë e traumave me energji të lartë dhe e frakturave të hapura, si dhe rreziku më i madh i infeksionit, rrisin mundësinë që një frakturë e tibias të mos konsolidohet siç duhet. Për këtë arsye, diagnoza e hershme dhe trajtimi nga një kirurg me përvojë në rikonstruksionin e gjymtyrëve janë thelbësore.

Cilat janë shkaqet dhe faktorët kryesorë që favorizojnë pseudoartrozën e këmbës?

trauma e rëndë
frakturë e hapur
infeksion
paqëndrueshmëri
duhanpirja
diabeti
obeziteti
furnizim i dobët me gjak
humbje e substancës kockore

Simptomat

dhimbje e vazhdueshme
pamundësi për të mbajtur peshë mbi gjymtyrë
ënjtje
deformim
lëvizshmëri jonormale
çalim

Diagnoza

vizitë klinike
radiografi
CT
analiza gjaku
kultura bakteriale kur janë të nevojshme

Llojet e pseudoartrozës

LlojiKarakteristikatTrajtimi kryesorHipertrofikekockë vitale por e paqëndrueshmestabilizimAtrofikeaktivitet biologjik i reduktuarstabilizim + graft kockorE infektuarprani baktereshdebridim + rikonstruksionMe humbje të substancës kockoredefekt kockortransport kockor ose rikonstruksion

Llojet e pseudoartrozësSi trajtohet?Fiksatori i jashtëmNë rastet më komplekse, trajtimi i pseudoartrozës së tibias mund të kërkojë përdorimin e një fiksatori të jashtëm. Kjo metodë mundëson stabilizimin e frakturës, korrigjimin e deformimeve, trajtimin e infeksioneve eventuale dhe, kur është e nevojshme, rikonstruksionin edhe të defekteve të mëdha kockore. Ndër teknikat më të përdorura janë fiksatori rrethor sipas Ilizarov dhe fiksatori më modern heksapodal, i cili lejon korrigjime jashtëzakonisht të sakta dhe të programuara, duke e përshtatur gradualisht trajtimin sipas ecurisë klinike të pacientit.Trajtimi i pseudoartrozës me teknikën IlizarovTeknika Ilizarov përfaqëson një nga përparimet më të rëndësishme në kirurgjinë rikonstruktive të gjymtyrëve dhe ende sot konsiderohet një trajtim referues për pseudoartrozat komplekse të tibias, veçanërisht në prani të infeksionit, humbjes së substancës kockore ose deformimeve të shoqëruara. Përmes një fiksatori të jashtëm rrethor, kjo metodë lejon stabilizimin e frakturës, stimulimin e rigjenerimit kockor dhe korrigjimin gradual të aksit të gjymtyrës, duke ofruar përqindje të larta konsolidimi edhe në rastet më të vështira.Në vitet e fundit, parimeve biologjike të zhvilluara nga profesori Gavriil Ilizarov u është shtuar evolucioni teknologjik i fiksatorit heksapodal. Ky sistem ruan të njëjtat objektiva si teknika tradicionale, por përdor gjashtë shufra të rregullueshme dhe një program kompjuterik të dedikuar që mundëson planifikimin dhe realizimin e korrigjimeve tredimensionale me saktësi të lartë. Për këtë arsye, fiksatori heksapodal përfaqëson sot një nga zgjidhjet më të avancuara për trajtimin e pseudoartrozave të shoqëruara me deformime komplekse ose diferenca në gjatësinë e gjymtyrëve.Trajtimi i pseudoartrozës me fiksator heksapodalFiksatori heksapodal përfaqëson një nga evolucionet më moderne të fiksimit të jashtëm dhe është veçanërisht i përshtatshëm për trajtimin e pseudoartrozave komplekse të tibias. Falë një strukture të përbërë nga dy unaza të lidhura me gjashtë shufra të rregullueshme, ai lejon realizimin e korrigjimeve tredimensionale jashtëzakonisht të sakta, duke modifikuar gradualisht pozicionin e fragmenteve kockore pa ndërhyrje të tjera kirurgjikale.Një program kompjuterik i dedikuar përpunon një program korrigjimi të personalizuar në bazë të radiografive dhe parametrave të deformimit. Pacienti kryen më pas rregullime të vogla të përditshme të shufrave sipas një kalendari të përcaktuar paraprakisht, duke mundësuar një korrigjim gradual, të kontrolluar dhe me saktësi shumë të lartë.Kjo teknikë është veçanërisht e dobishme kur pseudoartroza shoqërohet me deformim të gjymtyrës, humbje të substancës kockore, infeksion ose diferencë në gjatësinë e gjymtyrëve, situata në të cilat është e nevojshme të trajtohen njëkohësisht disa probleme. Në shumicën e rasteve, fiksatori heksapodal lejon ngarkesë të hershme, duke favorizuar rigjenerimin kockor dhe rikuperimin funksional.Përparësitë e fiksatorit heksapodal

Korrigjim tredimensional jashtëzakonisht i saktë.
Mundësia për të modifikuar korrigjimin gjatë trajtimit pa një ndërhyrje të re kirurgjikale.
Trajtim i njëkohshëm i pseudoartrozës, deformimeve dhe diferencave në gjatësinë e gjymtyrëve.
Efikasitet i lartë edhe në rastet komplekse ose recidivuese.
Mundësia për të ecur me ngarkesë progresive në shumicën e pacientëve.
Reduktim i nevojës për ndërhyrje të tjera kirurgjikale për korrigjimin e aksit.

Trajtimi i pseudoartrozës me gozhdë intramedulare për transport kockor, teleskopike ose statikeNjë gozhdë intramedulare përfaqëson një alternativë të vlefshme për trajtimin e disa pseudoartrozave të tibias.Duke qenë plotësisht e vendosur brenda kockës, ajo është përgjithësisht më komode për pacientin krahasuar me fiksatorin e jashtëm, lehtëson menaxhimin e jetës së përditshme dhe nuk kërkon praninë e telave ose pinave që kalojnë përmes lëkurës.Megjithatë, nuk mund të përdoret në të gjitha rastet.Në deformimet komplekse, në pseudoartrozat e shoqëruara me humbje të konsiderueshme të substancës kockore dhe, mbi të gjitha, në prani të infeksionit, gozhda intramedulare shpesh është e kundërindikuar ose nuk përfaqëson zgjedhjen më të mirë.Në këto situata, fiksatori i jashtëm, veçanërisht me teknikën Ilizarov ose me fiksator heksapodal, lejon njëkohësisht kontrollin e infeksionit, korrigjimin e deformimit dhe stimulimin e rigjenerimit kockor, duke ofruar mundësi më të mëdha për shërim.Trajtimi i pseudoartrozës me pllakëPllakat përfaqësojnë një mundësi të vlefshme trajtimi në raste të përzgjedhura të pseudoartrozës, por indikacionet e tyre në pseudoartrozën e tibias janë përgjithësisht të kufizuara.Krahasuar me gozhdën intramedulare, ato ofrojnë në përgjithësi stabilitet më të ulët në pseudoartrozat e tibias, veçanërisht kur fraktura i nënshtrohet ngarkesave të larta mekanike, dhe kërkojnë një ekspozim kirurgjikal më të gjerë me diseksion më të madh të indeve të buta.Për këtë arsye, përdorimi i tyre rezervohet për situata specifike, shpesh në kombinim me graft kockor autolog, kur karakteristikat e pseudoartrozës e bëjnë këtë metodë të përshtatshme.Në të kundërt, në pseudoartrozat e parakrahut, pllakat përfaqësojnë një nga trajtimet referuese: falë stabilitetit që ofrojnë dhe mundësisë për t’i kombinuar me graft kockor, ato mundësojnë arritjen e përqindjeve të larta të konsolidimit dhe rikthimin me saktësi të anatomisë dhe funksionit të gjymtyrës.Trajtimi i pseudoartrozës me graft kockorGraftet kockore janë një burim i rëndësishëm në trajtimin e pseudoartrozës, pasi rrisin potencialin biologjik të shërimit dhe favorizojnë formimin e kockës së re. Ato mund të përdoren të vetme në raste të përzgjedhura ose, më shpesh, në kombinim me mjete fiksimi si pllaka, gozhdë intramedulare ose fiksatorë të jashtëm.Megjithatë, indikacioni i tyre duhet të vlerësohet me kujdes rast pas rasti.Në prani të një infeksioni aktiv, graftet kockore janë përgjithësisht të kundërindikuara deri në çrrënjosjen e plotë të infeksionit, pasi mund të komprometojnë suksesin e trajtimit dhe të favorizojnë vazhdimësinë e procesit infektiv. Në këto raste, është thelbësore që fillimisht të trajtohet infeksioni dhe më pas të rikonstruktohet defekti kockor me strategjinë më të përshtatshme.Transporti kockorTransporti kockor, i zhvilluar sipas parimeve të teknikës Ilizarov, përfaqëson një nga procedurat më të avancuara të kirurgjisë rikonstruktive të gjymtyrëve dhe përdoret veçanërisht në pseudoartrozat e shoqëruara me humbje të mëdha të substancës kockore, shpesh si pasojë e traumave me energji të lartë, infeksioneve ose ndërhyrjeve kirurgjikale të mëparshme.Procedura konsiston në realizimin e një osteotomie në një segment të shëndetshëm të kockës dhe transportimin gradual të tij drejt defektit nëpërmjet një fiksatori të jashtëm ose një gozhde intramedulare për transport ose zgjatje kockore, duke shfrytëzuar mekanizmat e rigjenerimit kockor të përshkruar nga profesori Gavriil Ilizarov. Gjatë transportit formohet kockë e re në hapësirën e krijuar, duke mundësuar rikonstruksionin e segmentit që mungon pa pasur nevojë për transplante masive kockore.Teknika Ilizarov njihet sot nga literatura shkencore ndërkombëtare si një nga trajtimet kryesore referuese për pseudoartrozat më komplekse, veçanërisht kur janë të pranishme infeksioni, deformimi ose humbje të rëndësishme të substancës kockore. Në përvojën time klinike dhe në atë të grupit të kirurgjisë rikonstruktive të gjymtyrëve ku jam formuar dhe me të cilin bashkëpunoj, Qendrës Ilizarov në Lecco, kjo metodë ka mundësuar arritjen e përqindjeve jashtëzakonisht të larta të konsolidimit edhe në raste të konsideruara veçanërisht të vështira, duke përfaqësuar shpesh mundësinë më të mirë për shpëtimin e gjymtyrës dhe rikuperimin e funksionitMembrana e induktuar (teknika Masquelet)Teknika e membranës së induktuar (Masquelet) është një procedurë rikonstruktive e indikuar për trajtimin e disa pseudoartrozave të shoqëruara me humbje të substancës kockore. Trajtimi realizohet në dy etapa kirurgjikale: fillimisht kryhet një pastrim kirurgjikal i kujdesshëm i vatrës dhe defekti mbushet përkohësisht me një spacer çimentoje me antibiotik, i cili nxit formimin e një membrane biologjikisht aktive. Në një ndërhyrje të dytë, spacer-i hiqet dhe defekti mbushet me graft kockor, duke shfrytëzuar vetitë biologjike të membranës për të favorizuar rigjenerimin e kockës.Literatura ndërkombëtare raporton rezultate të mira, veçanërisht në defektet kockore të vogla dhe të mesme.Megjithatë, në humbjet më të mëdha të substancës kockore dhe në pseudoartrozat më komplekse, përqindjet e konsolidimit janë përgjithësisht më të ulëta se ato që mund të arrihen me teknikat e transportit kockor sipas parimeve të Ilizarov.Për më tepër, duke qenë një procedurë me dy etapa dhe duke kërkuar përdorimin e sasive të mëdha të graftit kockor, ajo mund të shoqërohet me komplikacione, përfshirë persistencën ose rikthimin e infeksionit në rastet kur pastrimi kirurgjikal nuk është i plotë.Për këto arsye, teknika Masquelet e gjen indikacionin më të mirë në defektet kockore të kufizuara dhe në disa rajone anatomike, si në rastet e pseudoartrozës së parakrahut, ku përfaqëson një alternativë të vlefshme rikonstruktive dhe mund të lejojë rezultate të shkëlqyera funksionale në pacientë të përzgjedhur me kujdes.Sa zgjat rikuperimi në rastin e trajtimit të një pseudoartroze?Kohëzgjatja e rikuperimit varet nga kompleksiteti i pseudoartrozës, prania e infeksionit, humbja eventuale e substancës kockore dhe teknika kirurgjikale e përdorur. Në rastet më të thjeshta, konsolidimi mund të arrihet në rreth 3–6 muaj. Në pseudoartrozat më komplekse, që kërkojnë rikonstruksion kockor, transport kockor ose trajtimin e infeksioneve kronike, rruga terapeutike mund të zgjasë 12–18 muaj dhe, në rastet me humbje të mëdha të substancës kockore të shoqëruara me infeksione të rënda, mund të kërkojë deri në 2 vjet. Gjatë gjithë trajtimit janë thelbësore kontrollet periodike klinike dhe radiografike, si dhe një program i përshtatshëm fizioterapie, për të favorizuar shërimin dhe rikuperimin e funksionit të gjymtyrës.A mund të ecë përsëri pacienti?Po.Objektivi kryesor i trajtimit të pseudoartrozës është arritja e konsolidimit të kockës dhe mundësimi që pacienti të rikthehet në ecje pa dhimbje, me një gjymtyrë të qëndrueshme dhe funksionale. Në shumicën e rasteve, falë një trajtimi të përshtatshëm dhe një programi të saktë rehabilitimi, është e mundur të rikuperohet një autonomi e mirë në ecje dhe të rifillohen aktivitetet normale të përditshme.Në rastet më komplekse, veçanërisht në prani të infeksioneve të rënda ose të humbjeve të mëdha të substancës kockore, rikuperimi mund të kërkojë më shumë kohë.Megjithatë, objektivi mbetet gjithmonë shpëtimi i gjymtyrës, shërimi i pseudoartrozës dhe rikthimi i funksionit më të mirë të mundshëm.Rezultatet e arritura në rastet tona klinike tregojnë se, edhe në situatat më komplekse, shpesh është e mundur të arrihet konsolidimi i kockës dhe t’u mundësohet pacientëve të rikthehen në ecje dhe në një jetë aktive.Cilat komplikacione mund të ndodhin?Si në çdo ndërhyrje kirurgjikale, edhe trajtimi i pseudoartrozës mund të shoqërohet me komplikacione. Lloji i komplikacioneve varet kryesisht nga teknika e përdorur, nga rëndësia e pseudoartrozës, nga prania eventuale e infeksionit dhe nga gjendja e përgjithshme e pacientit.Me fiksatorin e jashtëm mund të shfaqen infeksione sipërfaqësore në nivelin e telave ose pinave, të cilat zakonisht trajtohen me mjekime lokale dhe antibiotikë.Me pllaka dhe gozhdë intramedulare mund të ndodhin moskonsolidim, lirimi ose dështimi i mjeteve të fiksimit ose, më rrallë, infeksione të thella.Teknikat rikonstruktive, si transporti kockor ose membrana e induktuar (Masquelet), mund të kërkojnë procedura shtesë gjatë trajtimit dhe mund të shoqërohen me infeksione të rënda që përkeqësojnë situatën dhe bëjnë të nevojshëm kalimin në trajtim me fiksim të jashtëm.Në shumicën e rasteve, këto komplikacione mund të trajtohen me sukses, megjithëse mund të zgjasin kohën e shërimit dhe të kërkojnë procedura ose ndërhyrje kirurgjikale të tjera. Për këtë arsye është thelbësore t’i drejtoheni një kirurgu me përvojë në kirurgjinë rikonstruktive të gjymtyrëve dhe të ndiqni me përpikëri programin e kontrolleve dhe rehabilitimit.Në rastet më komplekse, veçanërisht në prani të infeksionit, humbjeve të mëdha të substancës kockore ose pas dështimit të ndërhyrjeve të mëparshme, trajtimi me fiksator të jashtëm dhe transport kockor sipas parimeve të teknikës Ilizarov përfaqëson një nga trajtimet referuese të kirurgjisë rikonstruktive të gjymtyrëve. Literatura ndërkombëtare raporton përqindje konsolidimi përgjithësisht mbi 90% në qendrat e specializuara. Në përvojën tonë klinike, falë një përzgjedhjeje të kujdesshme të pacientëve dhe zbatimit të parimeve të kirurgjisë rikonstruktive të gjymtyrëve, kemi arritur përqindje shërimi pranë 98% edhe në rastet më komplekse dhe tek pacientët që i ishin nënshtruar më parë tentativave të pasuksesshme në qendra të tjera dhe me teknika të tjera.Sa kushton trajtimi?Kostoja e trajtimit të pseudoartrozës së këmbës varet nga shumë faktorë, përfshirë llojin e pseudoartrozës, praninë e infeksionit, humbjen eventuale të substancës kockore, teknikën kirurgjikale të përdorur dhe numrin e ndërhyrjeve të nevojshme.Në mënyrë orientuese, trajtimi me fiksator të jashtëm ka një kosto që varion nga rreth 9.000 deri në 28.000 euro, në varësi të kompleksitetit të rastit.Tek pacientët e përshtatshëm për trajtim me gozhdë intramedulare, kostoja mund të arrijë deri në rreth 40.000 euro, veçanërisht kur përdoren pajisje intramedulare të gjeneratës së fundit.Plani terapeutik dhe preventivi përkatës përcaktohen gjithmonë pas një vizite specialistike, në bazë të karakteristikave të pseudoartrozës dhe nevojave specifike të pacientit.Raste klinikeRadiografitë fillestare

↓Ndërhyrja kirurgjikale

↓Shërimi

LlojiKarakteristikatTrajtimi kryesorHipertrofikeKockë vitale, por e paqëndrueshmeStabilizimAtrofikeAktivitet biologjik i reduktuarStabilizim + graft kockorE infektuarPrani e infeksionit bakterialDebridim + kontroll i infeksionit + rikonstruksionMe humbje të substancës kockoreDefekt kockorTransport kockor ose rikonstruksion